Oczekiwania wobec zespołu ds. utworzenia samorządu zawodowego geodetów przy Głównym Geodecie Kraju są bardzo wysokie i wielowymiarowe. Dotyczą zarówno samego procesu tworzenia, jak i ostatecznego kształtu przyszłej izby mierniczej, czyli geodetów uprawnionych w zakresach: 1, 2, 4 i 5.
Można je podzielić na kilka kluczowych obszarów:
1. Kluczowe zadania i cele zespołu (oczekiwania proceduralne)
Od zespołu oczekuje się przede wszystkim stworzenia solidnych fundamentów prawnych i organizacyjnych dla nowego samorządu dla geodetów uprawnionych z zakresu 1, 2, 4 i 5. Główne zadania to:
- Przygotowanie projektu ustawy: To najważniejsze zadanie. Zespół musi opracować kompleksowy projekt ustawy o samorządzie zawodowym geodetów, który będzie regulował m.in.:
- Definicję zawodu zaufania publicznego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 konstytucji RP z 1997 r.
- Cele i zadania samorządu.
- Strukturę organizacyjną (izby krajowe, okręgowe).
- Zasady członkostwa (czy będzie obowiązkowe dla wszystkich osób z uprawnieniami?).
- Kompetencje organów samorządu (np. walne zgromadzenie, rada, prezes).
- Zasady przeprowadzania wyborów do organów.
- Kwestie finansowania (wysokość składek).
- Utworzenie kodeksu etyki zawodowej.
- Powołanie sądu dyscyplinarnego i określenie zasad odpowiedzialności zawodowej.
- Przeprowadzenie szerokich konsultacji społecznych: Oczekuje się, że zespół nie będzie działał w próżni. Kluczowe jest zaangażowanie całego środowiska geodezyjnego – od indywidualnych geodetów, przez firmy, po istniejące stowarzyszenia (np. Stowarzyszenie Geodetów Polskich). To zapewni legitymizację projektu i uwzględni różne punkty widzenia.
- Zdefiniowanie zakresu działania samorządu: Zespół musi precyzyjnie określić, które zadania obecnie wykonywane przez administrację publiczną (głównie GGK i WINGiK-ów) zostaną przekazane samorządowi. Najważniejszym z nich jest przejęcie procesu nadawania uprawnień zawodowych oraz dyscypliny zawodowej określonej w kodeksie etyki zawodowej.
- Opracowanie planu przejściowego: Stworzenie harmonogramu i procedur, które pozwolą na płynne przejście od obecnego systemu do nowego, opartego na samorządzie.
2. Oczekiwania środowiska geodezyjnego (oczekiwania merytoryczne)
Samo środowisko geodetów wiąże z powstaniem samorządu ogromne nadzieje na rozwiązanie wielu problemów trapiących branżę. Główne oczekiwania to:
- Podniesienie rangi i prestiżu zawodu: Samorząd, na wzór izb architektonicznych czy adwokackich, ma stać się instytucją dbającą o wizerunek zawodu geodety uprawnionego jako zawodu zaufania publicznego.
- Ochrona rynku i walka z nieuczciwą konkurencją: Oczekuje się, że samorząd wprowadzi mechanizmy (np. przez kodeks etyki i odpowiedzialność dyscyplinarną) ograniczające zaniżanie cen usług (dumping), co prowadzi do spadku jakości prac geodezyjnych.
- Ustanowienie wysokich standardów jakości: Samorząd ma stać na straży jakości wykonywanych prac, co przełoży się na większe zaufanie klientów i mniejszą liczbę błędów w dokumentacji.
- Stworzenie silnej i jednolitej reprezentacji: Geodeci liczą na to, że samorząd będzie ich skutecznym reprezentantem w rozmowach z rządem, parlamentem i administracją w sprawach dotyczących prawa, technologii i warunków wykonywania zawodu.
- Przejęcie kontroli nad uprawnieniami zawodowymi: Środowisko chce mieć realny wpływ na to, kto i na jakich zasadach wchodzi do zawodu. Oczekuje się, że egzaminy organizowane przez samorząd będą bardziej praktyczne i lepiej weryfikowały kompetencje kandydatów.
- Ujednolicenie i rozwój systemu kształcenia: Samorząd powinien mieć wpływ na programy nauczania na studiach wyższych i w technikach, a także organizować system obowiązkowego doskonalenia zawodowego.
3. Oczekiwania ze strony administracji publicznej i obywateli
- Odciążenie administracji: Główny Geodeta Kraju prawdopodobnie oczekuje, że przekazanie części zadań (zwłaszcza związanych z uprawnieniami, ze sprawowaniem pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu i postępowaniami dyscyplinarnymi) profesjonalnemu samorządowi usprawni działanie administracji geodezyjnej i pozwoli jej skupić się na zadaniach strategicznych.
- Gwarancja jakości dla obywateli: Dla przeciętnego obywatela czy inwestora samorząd ma być gwarantem, że geodeta, którego zatrudnia, posiada odpowiednie kwalifikacje i przestrzega zasad etyki. W razie problemów obywatel będzie miał jasną ścieżkę składania skarg (do rzecznika odpowiedzialności zawodowej).
Potencjalne wyzwania i ryzyka, na które zespół musi zwrócić uwagę
Prace zespołu będą obarczone ryzykiem, dlatego oczekuje się, że zostaną one uwzględnione w projekcie:
- Opór części środowiska: Nie wszyscy geodeci są zwolennikami samorządu, obawiając się obowiązkowych składek i nadmiernej biurokracji.
- Ryzyko „zabetonowania” zawodu: Istnieje obawa, że samorząd może nadmiernie utrudnić dostęp do zawodu młodym osobom.
- Kwestia obowiązkowego członkostwa: To jeden z najtrudniejszych tematów. Zespół musi rozstrzygnąć, czy przynależność do izby będzie warunkiem wykonywania zawodu.
- Wewnętrzne konflikty: Środowisko geodezyjne jest zróżnicowane. Zespół musi stworzyć takie mechanizmy, które zapobiegną zdominowaniu samorządu przez jedną grupę interesów (np. duże firmy kosztem małych).
Podsumowując, od zespołu oczekuje się stworzenia projektu nowoczesnego, sprawnego i transparentnego samorządu zawodowego geodetów uprawnionych w zakresach 1, 2, 4 i 5/mierniczych geodezyjnych, który będzie realnym wsparciem dla geodetów, gwarantem jakości dla obywateli i partnerem dla administracji publicznej. Sukces prac zespołu zależy od jego zdolności do dialogu, znalezienia kompromisów i przygotowania ustawy, która odpowie na wieloletnie aspiracje środowiska geodezyjnego, jednocześnie unikając potencjalnych pułapek. To historyczna szansa na gruntowną reformę i wzmocnienie pozycji polskiej geodezji.